{"id":122,"date":"2016-04-07T13:26:43","date_gmt":"2016-04-07T11:26:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/?p=122"},"modified":"2018-09-24T12:20:33","modified_gmt":"2018-09-24T10:20:33","slug":"niemiecka-dokumentacja-fotograficzna-zbrodni-katynskiej-nr-3-2016","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/2016\/04\/07\/niemiecka-dokumentacja-fotograficzna-zbrodni-katynskiej-nr-3-2016\/","title":{"rendered":"Niemiecka dokumentacja fotograficzna zbrodni katy\u0144skiej"},"content":{"rendered":"

W nocy z 12 na 13 kwietnia 1943 r. rozg\u0142o\u015bnie niemieckie poinformowa\u0142y o odnalezieniu w Katyniu na Smole\u0144szczy\u017anie masowych grob\u00f3w polskich oficer\u00f3w, zamordowanych przez NKWD. Pocz\u0105wszy od 14 kwietnia wiadomo\u015bci na ten temat wraz z komentarzami zacz\u0119\u0142a zamieszcza\u0107 prasa niemiecka oraz ukazuj\u0105ca si\u0119 w Generalnym Gubernatorstwie tzw. prasa gadzinowa. Tego samego dnia w\u0142adze niemieckie zwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 do Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca o wys\u0142anie do Katynia delegacji. Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny PCK spe\u0142ni\u0142 \u017c\u0105danie niemieckie. Wraz z delegatami PCK pierwszym samolotem uda\u0142 si\u0119 do Katynia tak\u017ce ks. kanonik Stanis\u0142aw Jasi\u0144ski, wys\u0142annik metropolity krakowskiego Adama Sapiehy. Na miejscu grupa oddelegowana przez PCK, nazwana Komisj\u0105 Techniczn\u0105, przyst\u0105pi\u0142a do pierwszych ekshumacji.<\/strong><\/p>\n

Komisja Techniczna PCK przeprowadza\u0142a ekshumacje i badania zw\u0142ok, pr\u00f3buj\u0105c dokonywa\u0107 identyfikacji. Zbierano dokumenty, portfele, banknoty, listy, zdj\u0119cia, pami\u0105tki osobiste, ordery i odznaczenia, naramienniki. Og\u00f3\u0142em ekshumowano 4243 zw\u0142oki, a wi\u0119c niemal wszystkie (szacuje si\u0119, \u017ce \u0142\u0105cznie zg\u0142adzono w Katyniu ok. 4,4 tys. polskich je\u0144c\u00f3w). Komisja Techniczna pracowa\u0142a do 7 czerwca, opu\u015bci\u0142a Katy\u0144 dwa dni p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

Niemiecka propaganda maksymalnie eksploatowa\u0142a dokonan\u0105 przez NKWD zbrodni\u0119. Poniewa\u017c Mi\u0119dzynarodowy Czerwony Krzy\u017c nie zgodzi\u0142 si\u0119 na oddelegowanie do Katynia w\u0142asnych przedstawicieli, Niemcy powo\u0142ali w\u0142asn\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 komisj\u0119, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzili specjali\u015bci z zakresu medycyny s\u0105dowej z kraj\u00f3w sojuszniczych, podporz\u0105dkowanych Rzeszy oraz z neutralnej Szwajcarii. Na miejsce ka\u017ani zwo\u017cono r\u00f3wnie\u017c literat\u00f3w i dziennikarzy (tak\u017ce z Polski). Do Katynia przywieziono tak\u017ce polskich i alianckich oficer\u00f3w, przetrzymywanych w niemieckich obozach jenieckich.<\/p>\n

Na potrzeby propagandy niemieccy korespondenci wykonali du\u017c\u0105 liczb\u0119 zdj\u0119\u0107. Zbi\u00f3r fotografii dokumentacyjnych z Katynia jest jedn\u0105 z cenniejszych kolekcji, przechowywanych w Archiwum II Wojny \u015awiatowej Instytutu Zachodniego w Poznaniu.<\/p>\n

Nie wiemy, w jakich okoliczno\u015bciach zdj\u0119cia te znalaz\u0142y si\u0119 w Instytucie Zachodnim. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce pracownicy Instytutu nie chc\u0105c nara\u017ca\u0107 osoby przekazuj\u0105cej zdj\u0119cia na niebezpiecze\u0144stwo, nie sporz\u0105dzili protoko\u0142u z odbioru i nie odnotowali nazwiska ofiarodawcy. Prawdopodobnie woleli nie odnotowywa\u0107 jego personali\u00f3w; przypuszcza si\u0119 w ka\u017cdym razie, \u017ce materia\u0142y te trafi\u0142y do IZ z Krakowa, przekazane prawdopodobnie w 1947 r. Kolekcja zosta\u0142a nazwana \u201eZbi\u00f3r fotografii dot. zbrodni wojennych (Katy\u0144)\u201d, oczywi\u015bcie bez zaznaczania sprawc\u00f3w mordu.<\/p>\n

Kolekcja sk\u0142ada si\u0119 z 265 zdj\u0119\u0107, z czego oryginalnych jest 134; pozosta\u0142e fotografie to duplikaty (nawet po 3-4 odbitki tego samego zdj\u0119cia). Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 fotografii (ok. 80) zosta\u0142a na odwrocie ostemplowana piecz\u0105tk\u0105 \u201eRegierung des Generalgouvernements Hauptabteilung Propaganda\u201d (Rz\u0105d Generalnego Gubernatorstwa G\u0142\u00f3wny Wydzia\u0142 ds. Propagandy). Wiele zdj\u0119\u0107 zosta\u0142o, r\u00f3wnie\u017c na odwrocie, opatrzonych przyklejonymi karteczkami z opisem, r\u00f3\u017cnymi sygnaturami, niekiedy nazwiskami fotograf\u00f3w, instytucji lub berli\u0144skich agencji fotograficznych (Presse-Bild-Zentrale, Scherl-Bilderdienst oraz Welt-Bild Gmbh).<\/p>\n

Zdj\u0119cia \u2013 niekiedy bardzo drastyczne \u2013 przedstawiaj\u0105 prowadzone przez Niemc\u00f3w wiosn\u0105 1943 r. w Katyniu prace ekshumacyjne oraz wizyty przedstawicieli Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca, dziennikarzy i delegacji, a tak\u017ce uroczysto\u015bci religijne na miejscu ka\u017ani. Wiele zdj\u0119\u0107 prezentuje osobiste rzeczy ekshumowanych ofiar, w tym legitymacje, ordery, banknoty, identyfikatory (\u201enie\u015bmiertelniki\u201d) i przechowywane w kieszeniach lub portfelach zdj\u0119cia rodzinne. S\u0105 te\u017c fotografie domu wypoczynkowego NKWD w Katyniu, zdj\u0119cie lotnicze stacji Gniazdowo (miejsce wy\u0142adunku je\u0144c\u00f3w). Jedno ze zdj\u0119\u0107 zosta\u0142o wykonane w Lublinie i przedstawia reakcj\u0119 tamtejszych mieszka\u0144c\u00f3w na informacje o zbrodni. Inne zdj\u0119cie ukazuje ofiary mordu NKWD dokonanego na nale\u017c\u0105cej do Estonii wyspie \u0150sel.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 zdj\u0119\u0107 z kolekcji Instytut Zachodni opublikowa\u0142 w albumie Katy\u0144. Zbrodnia i propaganda. Niemieckie fotografie dokumentacyjne ze zbior\u00f3w Instytutu Zachodniego, Po-zna\u0144 2003, w wyborze i ze wst\u0119pem Krzysztofa Szczepanika i Janusza Zg\u00f3dki. Nak\u0142ad tego albumu jest ju\u017c wyczerpany.<\/p>\n

Poni\u017cej zamieszczamy dziesi\u0119\u0107 zdj\u0119\u0107 z kolekcji, przechowywanej w Archiwum II Wojny \u015awiatowej Instytutu Zachodniego w Poznaniu pod sygn. I.Z. Dok. IV \u2013 39.<\/p>\n

\"Fot<\/a>

Fot. 1. Modlitwa na miejscu ka\u017ani; w centrum ks. kanonik Stanis\u0142aw Jasi\u0144ski, wys\u0142annik metropolity krakowskiego.<\/p><\/div>\n

\"Fot<\/a>

Fot. 2. Jeden z katy\u0144skich „do\u0142\u00f3w mordu”.<\/p><\/div>\n

\"Fot<\/a>

Fot. 3. Miejscowy robotnik podczas prac ekshumacyjnych.<\/p><\/div>\n

\"Fot<\/a>

Fot. 4. Ekhumacja zw\u0142ok.<\/p><\/div>\n

\"Fot<\/a>

Fot. 5. Zw\u0142oki wydobyte z \u201edo\u0142\u00f3w mord\u00f3w\u201d.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 6. Sekcj\u0119 zw\u0142ok jednej z ofiar przeprowadza w\u0119gierski specjalista prof. Ferenc Ors\u00f3s, towarzyszy mu fi\u0144ski lekarz wojskowy prof. Arno Sax\u0113n.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 7. Zw\u0142oki majora Wojska Polskiego.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 8. Z prac ekshumacyjnych.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 9. Naramienniki, banknoty, monety.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 10. Dokumenty, ordery i naramienniki ofiar.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\n

\u201eZ Archiwum Instytutu Zachodniego” jest internetow\u0105 seri\u0105 wydawnicz\u0105 Instytutu Zachodniego. W jej ramach prezentowane s\u0105 dokumenty i materia\u0142y pochodz\u0105ce z bogatego zasobu Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ. Seria podzielona zosta\u0142a na \u201eDokumenty” oraz \u201eMateria\u0142y”.<\/strong><\/p>\n

Pobierz jako .pdf:<\/strong> „Z Archiwum Instytutu Zachodniego”, nr 3\/2016: „Niemiecka dokumentacja zbrodni katy\u0144skiej”.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W nocy z 12 na 13 kwietnia 1943 r. rozg\u0142o\u015bnie niemieckie poinformowa\u0142y o odnalezieniu w Katyniu na Smole\u0144szczy\u017anie masowych grob\u00f3w polskich oficer\u00f3w, zamordowanych przez NKWD. Pocz\u0105wszy [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":123,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[38,17,19,36],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122"}],"collection":[{"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":759,"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122\/revisions\/759"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media\/123"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=122"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=122"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}