{"id":16,"date":"2017-02-16T17:32:50","date_gmt":"2017-02-16T16:32:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iz.poznan.pl\/pbzzp\/?page_id=16"},"modified":"2026-03-06T11:23:24","modified_gmt":"2026-03-06T10:23:24","slug":"badania-instytutu-zachodniego-na-temat-ziem-zachodnich-i-polnocnych","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/azzip\/badania-instytutu-zachodniego-na-temat-ziem-zachodnich-i-polnocnych\/","title":{"rendered":"Badania Instytutu Zachodniego na temat Ziem Zachodnich i P\u00f3\u0142nocnych"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_column_text]<\/p>\n

\"prof.<\/a>

prof. Andrzej Kwilecki<\/p><\/div>\n

W 1945 r. Polska odrodzi\u0142a si\u0119 jako pa\u0144stwo nie tylko o nowym obliczu politycznym, ale tak\u017ce terytorialnym. W granicach Polski znalaz\u0142y si\u0119 wschodnie prowincje Niemiec. Ziemie Zachodnie i P\u00f3\u0142nocne (ZZiP) pocz\u0105tkowo nazywano Ziemiami \u201ePostulowanymi\u201d, \u201ePiastowskimi\u201d, \u201eNowymi\u201d,<\/em> a p\u00f3\u017aniej Ziemiami Odzyskanymi.<\/strong><\/p>\n

Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego zdawa\u0142a sobie spraw\u0119, \u017ce przyznanie tych ziem oraz przesuni\u0119cie granic pa\u0144stwa o 200-300 km na zach\u00f3d wynika\u0142o z potrzeby dokonania rekompensaty terytorialnej za utrat\u0119 Kres\u00f3w Wschodnich. Polska utraci\u0142a og\u00f3\u0142em 76 861 km2 terytorium, czyli ponad 20%, oddaj\u0105c 179 649 km2 na rzecz ZSRR (co stanowi\u0142o 46% przedwojennego terytorium), a uzyskuj\u0105c 103 788 km2 kosztem Niemiec (stanowi\u0142o to 33% obszaru pa\u0144stwa w nowej postaci).<\/p>\n

<\/a>Jednym z g\u0142\u00f3wnych zada\u0144 Instytutu Zachodniego (IZ) by\u0142o danie \u201espo\u0142ecze\u0144stwu polskiemu niezb\u0119dnego materia\u0142u uczciwie informuj\u0105cego o dawnej polsko\u015bci ziem obecnie odzyskanych\u201d.<\/em> Pierwsz\u0105 publikacj\u0105 IZ wydan\u0105 wiosn\u0105 1945 r. by\u0142a praca Marii Kie\u0142czewskiej i Andrzeja Grodka pt. Odra-Nisa, najlepsza granica Polski<\/em>.<\/strong> Postulowano tak\u017ce, aby granica polsko-niemiecka przebiega\u0142a na wsch\u00f3d od rzeki Odry.\u00a0 Pracownicy IZ w\u0142\u0105czyli si\u0119 aktywnie w uregulowanie \u00a0polskich nazw miejscowych (miejscowo\u015bci, rzek, jezior, itp.) na ZZiP \u2013 praca ks. kan. Stanis\u0142awa Kozierowskiego pt. Atlas nazw geograficznych S\u0142owia\u0144szczyzny zachodniej<\/em>. Przyst\u0105piono do wydawania, zakrojonej na szerok\u0105 skal\u0119, serii publikacji po\u015bwi\u0119conych poszczeg\u00f3lnym regionom ZZiP, kt\u00f3ra nosi\u0142a nazw\u0119 \u201eZiemie Staropolski\u201d. \u00a0<\/em><\/p>\n

<\/a>Nowym impulsem do bada\u0144 nad ZZiP w IZ by\u0142y przemiany polityczne z 1956 r. Przyst\u0105piono w\u00f3wczas do socjologicznych bada\u0144 terenowych nad r\u00f3\u017cnymi aspektami przemian spo\u0142ecznych na Ziemi Lubuskiej oraz na innych obszarach ZZiP. Badacze skupieni wok\u00f3\u0142 IZ byli wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcami socjologii Ziem Zachodnich.<\/p>\n

Od 1957 r. rozpocz\u0119to wydawanie renomowanej serii wydawniczej pt. \u201eZiemie Zachodnie \u2013 studia i materia\u0142y\u201d.<\/em> Dotychczas ukaza\u0142o si\u0119 26 publikacji, kt\u00f3rych autorami byli tacy badacze, jak: Stefan Nowakowski, Zygmunt Dulczewski, Andrzej Kwilecki, W\u0142adys\u0142aw Markiewicz, Piotr Rybicki, Kazimierz \u017bygulski, Andrzej Sakson.<\/p>\n

Innym wa\u017cnym przedsi\u0119wzi\u0119ciem naukowym socjolog\u00f3w pracuj\u0105cych w IZ, kt\u00f3re przynios\u0142o im uznanie w kraju i za granic\u0105, by\u0142y zorganizowane w latach 1956, 1966 i 1970 konkursy na pami\u0119tniki mieszka\u0144c\u00f3w ZZiP. Materia\u0142y z tych konkurs\u00f3w zosta\u0142y opublikowane w r\u00f3\u017cnych wydawnictwach, uzyskuj\u0105c liczne nagrody.<\/p>\n

Wielka zmiana spo\u0142eczno-ustrojowa, jaka dokona\u0142a si\u0119 po 1989 r., w istotny spos\u00f3b wp\u0142yn\u0119\u0142a na swoisty \u201erenesans\u201d<\/em> zainteresowa\u0144 nad ZZiP w IZ. Podj\u0119to badania na pograniczu polsko-niemieckim i polsko-rosyjskim (Obw\u00f3d Kaliningradzki), nad problemami ludno\u015bci rodzimej (\u015al\u0105zacy, Kaszubi, Mazurzy i Warmiacy), mniejszo\u015bci\u0105 niemieck\u0105, \u201eodzyskanymi miastami\u201d<\/em> po by\u0142ych bazach wojskowych Armii Radzieckiej\/Rosyjskiej, niemieckim dziedzictwem kulturowym, niemieckimi postulatami w sprawie rewindykacji maj\u0105tkowych, nowym polskim osadnictwem w Niemczech Wschodnich, przemianami to\u017csamo\u015bci lokalnej i regionalnej, specyfik\u0105 i mitologi\u0105 ZZiP itp. Wa\u017cnym forum \u00a0my\u015bli zachodniej oraz prezentacji bada\u0144 nad przemianami spo\u0142ecznymi na ZZiP sta\u0142o si\u0119 czasopismo \u201eSiedlisko. Dziedzictwo kulturowe i to\u017csamo\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci na Ziemiach Zachodnich i P\u00f3\u0142nocnych\u201d.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Od 2017 r. Instytut Zachodni jest cz\u0142onkiem konsorcjum Sieci Ziem Zachodnich i P\u00f3\u0142nocnych finansowanego ze \u015brodk\u00f3w Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wsp\u00f3lnie z naszymi partnerami z Sieci (Instytut P\u00f3\u0142nocny im. W. K\u0119trzy\u0144skiego w Olsztynie, Instytut \u015al\u0105ski, Muzeum Narodowe w Szczecinie – Centrum Dialogu Prze\u0142omy oraz Centrum Historii Zajezdnia) Instytut Zachodni organizuje konferencje, wystawy, a tak\u017ce realizuje program badawczy oraz go\u015bci stypendyst\u00f3w w ramach programu rezydencji naukowych.<\/p>\n

Dzia\u0142ania Sieci koncentruj\u0105 si\u0119 na pr\u00f3bie opowiedzenia o powojennych dziejach ziem przy\u0142\u0105czonych do Polski w 1945 r. w spos\u00f3b, kt\u00f3ry wype\u0142ni\u0142by luk\u0119 pomi\u0119dzy anachronicznym udowadnianiem odwiecznej polsko\u015bci tych ziem, okre\u015blanych w\u00f3wczas jako odzyskane, a nadmiern\u0105 ekspozycj\u0105 ich niemiecko\u015bci. Osi\u0105 kszta\u0142towania tej z\u0142o\u017conej i wieloaspektowej opowie\u015bci jest tu zatem niekwestionowany fenomen odbudowy Ziem Zachodnich i P\u00f3\u0142nocnych ze zniszcze\u0144 wojennych oraz budowa nowych struktur pa\u0144stwowych i spo\u0142ecznych.[\/vc_column_text][vc_gallery type=”grid” images=”134,132,133″ img_size=”full” grid_number=”3″ title=”Galeria”][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][vc_column_text] W 1945 r. Polska odrodzi\u0142a si\u0119 jako pa\u0144stwo nie tylko o nowym obliczu politycznym, ale tak\u017ce terytorialnym. W granicach Polski znalaz\u0142y si\u0119 wschodnie prowincje Niemiec. Ziemie Zachodnie i P\u00f3\u0142nocne (ZZiP) pocz\u0105tkowo nazywano Ziemiami \u201ePostulowanymi\u201d, \u201ePiastowskimi\u201d, \u201eNowymi\u201d, a p\u00f3\u017aniej Ziemiami Odzyskanymi. Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego zdawa\u0142a sobie spraw\u0119, \u017ce przyznanie tych ziem oraz przesuni\u0119cie granic pa\u0144stwa […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/azzip\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16"}],"collection":[{"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/azzip\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/azzip\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/azzip\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/azzip\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/azzip\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":240,"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/azzip\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16\/revisions\/240"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/podstrony.iz.poznan.pl\/azzip\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}