Browsing Tag

I wojna światowa

Bastion niemczyzny na nowym pograniczu. Powiat mi�(...)

Autor: Grzegorz Urbanek
Wydawca: Wydawnictwo Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Zbigniewa Herberta, Gorzów Wielkopolski 2024
ISBN: 978-83-63404-63-5
Oprawa: twarda
Liczba stron: 422

W wyniku postanowień traktatu wersalskiego z 1919 roku oraz prac Komisji Granicznej w 1920 roku na pograniczu polsko-niemieckim wytworzyła się nowa rzeczywistość terytorialna i polityczna. Powiat międzyrzecki, jako powiat graniczny Niemiec, otrzymał wówczas zadanie bycia bastionem niemczyzny na nowym pograniczu.

Analizując funkcjonowanie powiatu międzyrzeckiego po I wojnie światowej Grzegorz Urbanek zauważa, że Międzyrzecz stał się w tym okresie drugim po Pile ośrodkiem pamięci o wielkiej wojnie, konflikcie granicznym i utraconym niemieckim wschodzie. Materialnym świadectwem tych reminiscencji stały się liczne przedsięwzięcia komemoratywne – tablice, pomniki, kamienie pamięci i inskrypcje na dzwonach, mające nawoływać do wspomnień o zmarłych i zagrzewać społeczeństwo do walki o odzyskanie ziem utraconych przez Niemcy w wyniku I wojny światowej.

Historia Polski, Historia powszechna,

Fotografie 1918-1919 / Tadeusz Cyprian

Autor: Tadeusz Cyprian
Opracowanie zdjęć: Robert Andre
Redakcja: Monika Piotrowska
Wydawca: Wydawnictwo Robert Andre, Koło 2021
ISBN: 978-83-954879-1-0
Oprawa: twarda
Liczba stron: 136

Tadeusz Cyprian, wicedyrektor Instytutu Zachodniego w Poznaniu w latach 1956–1957, był niekwestionowanym autorytetem nie tylko w dziedzinie prawa, ale i fotografii, jako wybitny przedstawiciel krajowego środowiska fotograficznego. Pasję tę wyniósł z domu, a rozwinął po wydostaniu się z obozu jenieckiego i udaniu się do Francji w roli rekruta do polskiej armii. T. Cyprian fotografował życie codzienne żołnierzy przedostających się z Włoch do Francji, a następnie przebywających w obozie szkoleniowym Błękitnej Armii w bretońskim miasteczku Quintin i okolicach oraz w bazie lotniczej Pars-lès-Romilly w pobliżu Paryża.

133 negatywy zdjęć z tego okresu zostały przechowane przez córkę autora. Dzięki temu obecnie mogła powstać publikacja Fotografie 1918-1919 zawierająca dokument nie tylko biograficzny, ale i historyczny – unikatowy fotoreportaż o drodze przebytej przez hallerczyków, o szkoleniach i zwykłej codzienności w Armii Polskiej.

Historia Polski, Historia powszechna, Zasoby archiwalne,

Notatki jeńca 1917-1918 / Tadeusz Cyprian

Autor: Tadeusz Cyprian
Redakcja: Monika Piotrowska, Magdalena Knapowska
Wydawca: Wydawnictwo Robert Andre, Koło 2021
ISBN: 978-83-954879-0-3
Oprawa: twarda
Liczba stron: 354

Prawnik Tadeusz Cyprian (1898–1979) w 1945 roku jako przedstawiciel Polski brał udział w procesie głównym zbrodniarzy hitlerowskich w Norymberdze. Jednak już wcześniej, jako osiemnastolatek tuż po maturze, trafił w sam środek ważnych wydarzeń. Powołany do armii austriackiej, znalazł się na froncie I wojny światowej. Walczył na froncie włoskim, gdzie dostał się do niewoli. W latach 1917–1918 przebywał w obozach jenieckich w Paduli pod Salerno i Santa Maria Capula w pobliżu Neapolu.

Dzienniki Tadeusza Cypriana z tego okresu przechowuje Archiwum Polskiej Akademii Nauk, Oddział w Poznaniu. Sześć niepozornych zeszytów skrywa intrygujący tekst spisywany na bieżąco we włoskich obozach jenieckich. Zapiski młodego żołnierza opublikowane obecnie jako Notatki jeńca 1917-1918 zawierają m. in. nieznany obraz historii tworzenia armii polskiej we Włoszech.

Historia Polski, Historia powszechna,

1918 – Das letzte Kriegsjahr. Symposium 9.No(...)

Redakcja: Heeresgeschichtliches Museum Wien
Wydawca: Republik Österreich – Bundesminister für Landesverteidigung, Wiedeń 2019
Seria: „Acta Austro-Polonica”, Bd. 11
ISBN: 978-3-902551-89-4
Oprawa: miękka
Liczba stron: 287

Publikacja 1918 – Das letzte Kriegsjahr prezentuje artykuły napisane na podstawie referatów wygłoszonych podczas sympozjum o tej samej nazwie w listopadzie 2018 r. w wiedeńskim Heeresgeschichtliches Museum. Autorzy wystąpień skupili się na wybranych postaciach i wydarzeniach ostatniego roku I wojny światowej w Europie Środkowo-Wschodniej.

W sympozjum uczestniczyli również polscy badacze, którzy przybliżyli słuchaczom wypadki roku 1918 na ziemiach polskich. Ich wystąpienia także opublikowano w tomie pokonferencyjnym, m. in. Jerzy Gaul w swoim referacie ukazał postać Józefa Piłsudskiego – męża stanu i polityka, a Piotr Kubiak z Instytutu Zachodniego w tekście Der Großpolnische Aufstand 1918 – 1919. Ursachen, Verlauf und Folgen przedstawił dzieje Powstania Wielkopolskiego.